Verslag aanbieding Arbeidsmarktanalyse 2011

Op dinsdag 12 juli bood Pieter Jan Biesheuvel, voorzitter van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) de Arbeidsmarktanalyse 2011 aan aan René Paas, voorzitter van Divosa.

Bij het aanbieden van de Arbeidsmarktanalyse 2011 blikte Pieter Jan Biesheuvel terug op de Arbeidsmarktanalyses die in zijn tijd als RWI-voorzitter zijn verschenen. En er is nogal wat gebeurd in die paar jaren… In april 2008 had de Arbeidsmarktanalyse nog als motto “Je moet het dak repareren als de zon schijnt.” Het ging destijds nog voorspoedig met de economie, maar de RWI waarschuwde om alvast maatregelen te treffen voor mindere tijden. Dat die mindere tijden al zo snel en zo hevig zouden komen, had echter niemand verwacht. In 2009 en 2010 zaten we middenin de crisis. Toen gingen de Arbeidsmarktanalyses vooral om de vraag hoe we de schade konden beperken en hoe we ervoor konden zorgen dat we goed uit de crisis zouden komen.

Niet achteroverleunen
Nu, in 2011, trekt de economie weer aan. Toch benadrukt de RWI dat dit niet betekent dat we achterover kunnen leunen. Biesheuvel benoemt de boodschap van de RWI uit de Arbeidsmarktanalyse 2011 nog maar eens: “Een hoogconjunctuur genereert niet automatisch kansen voor iedereen.” De vergrijzing zal niet zorgen voor een einde van de werkloosheid, maar veroorzaakt wel knelpunten op delen van de arbeidsmarkt. Er ontstaat een situatie waarin er tegelijkertijd onvervulbare vacatures zijn en er toch werkloosheid is.

Voor Biesheuvel springen twee groepen eruit: ouderen en de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Wanneer ouderen eenmaal werkloos zijn, blijkt het buitengewoon moeilijk om een nieuwe baan te vinden. Daarnaast blijft de RWI benadrukken dat de mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt het moeilijk hebben en daarom extra aandacht verdienen. Vandaar dat René Paas, voorzitter van Divosa, is gevraagd om de Arbeidsmarktanalyse 2011 in ontvangst te nemen.

Mythes
Paas vindt het beeld dat wordt geschetst in de Arbeidsmarktanalyse 2011 heel herkenbaar. Voor hem zit het nut van een dergelijke analyse erin dat bestaande mythes worden doorgeprikt. In de Arbeidsmarktanalyse 2011 bijvoorbeeld de mythe dat na regen zonneschijn komt. Na de recessie volgt een hoogconjunctuur en alles is opgelost. Maar weinig banenverlies in de recessie betekent ook dat er weinig nieuwe banen zullen komen na de recessie. En het wordt nog erger: de vrees van de werkgevers – moeilijk vervulbare vacatures – treedt op als de economie aantrekt. Als arbeid schaars wordt, remt dat de groei.

Mismatch
Paas ging ook in op de beleidsaanbevelingen die in de Arbeidsmarktanalyse staan. Allereerst het onderwerp ‘mismatch’. Mensen zijn werkloos omdat ze niet passen bij het werk dat er is. Deze mensen, vaak mensen zonder startkwalificatie, mensen in elementaire beroepen, allochtonen en laagopgeleide ouderen, kent Paas als voorzitter van Divosa maar al te goed. Zij zijn een groot deel van de mensen die in de bijstand zitten. En het aantal bijstandsgerechtigden neemt nog altijd toe. In een situatie waarin werkgevers met vacatures zitten die ze niet kunnen vullen en waarin werkgevers arbeidsmigranten het werk laten doen, is er juist in deze groep veel winst te behalen.

Grote verschillen per sector
De Arbeidsmarktanalyse laat zien dat er grote verschillen per sector zullen ontstaan. In de ene sector (bijvoorbeeld de zorg) ontstaat er een tekort aan personeel, terwijl er in de andere sector (bijvoorbeeld de industrie) een overschot is. Wat is er dan logischer dan mensen om te scholen en geschikt te maken voor werk in die sectoren waar hier behoefte aan is? Toch blijft dit een terugkerend heikel punt. Want wie betaalt die omscholing? Paas ziet er wel wat in om het voorbeeld van de Ziektewet te volgen: “Sinds werkgevers loon doorbetalen bij ziekte, is het ziekteverzuim spectaculair gedaald, de instroom in de arbeidsongeschiktheid ook en iedereen betaalt veel minder premie. Waarom kan dat niet met werk en werkloosheid? Waarom zijn werkgevers en werknemers nog steeds niet zelf verantwoordelijk voor de eerste fase van de werkloosheid?”

Werkgevers
Een laatste onderwerp dat Paas aansneed is de werkgeversbenadering. Iedereen is het er inmiddels wel over eens dat de werkgevers een sleutelrol vervullen. Zonder werkgever geen werk, immers. Gemeenten zullen dan ook niet bezuinigen op de werkgeversbenadering. Door de werkgever te ‘ontzorgen’ willen ze proberen om meer mensen te laten doorstromen naar werk bij een reguliere werkgever. Maar, zo onderstreept Paas, dat is en blijft buitengewoon moeilijk voor sommige doelgroepen.

Desondanks biedt de Arbeidsmarktanalyse 2011 genoeg aanknopingspunten om mee aan het werk te gaan. Paas sloot de bijeenkomst af met een welgemeend: “Aan den arbeid!”

Bron: RWI