'Er zijn in Nederland geen 418 arbeidsmarkten'

‘Het is onontkoombaar dat de bezuinigingen op het UWV consequenties hebben voor de samenwerking met gemeenten,' zegt UWV-bestuurslid David Jongen over de taakstelling die minister Kamp (SZW) heeft aangekondigd.

'In totaal moet de uitkeringsinstelling zeshonderd miljoen bezuinigen. ‘Maar we willen onze landelijke rol overeind houden.'

Jongen wil dat het UWV nieuwe samenwerkingsmodellen met gemeenten gaat zoeken voor mensen in de WW. ‘Ook willen we werkgevers blijven ondersteunen bij het matchen van vacatures met mensen in ons klantenbestand. Het betekent ook dat we willen zorgen dat zowel op regionaal als op landelijk niveau duidelijk is hoe de arbeidsmarkt zich ontwikkelt.’

U verliest wel de verantwoordelijkheid voor re-integratie van werklozen.
Het UWV blijft verantwoordelijk, maar het re-integratiebudget voor WW’ers gaat naar nul. Persoonlijke bemiddeling zit er voor deze groep niet in, daarom gaan we over op e-dienstverlening. Maar we behouden onze publieke arbeidsmarktfunctie en het budget voor de re-integratie van arbeidsongeschiktheidsklanten. We zijn goed in het verstrekken van uitkeringen.

Vakcentrale FNV vreest dat gemeenten allemaal zelf het wiel gaan uitvinden. U zegt: laat ons dat doen.
Dan kost het ook geld, maar veel minder. Een andere expertiserol die we willen houden is de sociaal-medische beoordelingen. Wij zijn de enige club in Nederland met zeshonderd verzekeringsartsen. Die heb je in Werken naar vermogen nodig, maar ook voor de sociale werkplaatsen, en voor de loondispensatie. Gemeenten willen die loondispensatie heel graag. Laat ons die indicatiestelling nou doen, dan hoeft de klant maar één keer langs te komen.

PVV-Kamerlid Van den Besselaar verklapte dat u in een besloten gesprek met de Tweede Kamer had aangegeven dat het UWV Werken naar vermogen wil trekken. Hij vroeg zich in een later Kamerdebat af of dat wel verstandig was vanwege de slechte resultaten van het UWV.
Ik zou tegen hem willen zeggen: lees ons jaarverslag. Het is namelijk niet waar. Wij hebben vanaf het ontstaan van het UWV geen best imago. Dat is voor een deel aan ons zelf te wijten, maar er staan ook goede prestaties tegenover die niet iedereen lijkt te willen zien. Laat de 418 gemeenten geen 418 betaalapplicaties bouwen voor Werken naar vermogen als wij dat in één keer landelijk kunnen neerzetten. Dan kost het ook geld, maar veel minder.

Vorig jaar maart bleek het re-integratiebudget voor de rest van het jaar al op, en er is gedoe met de startersregeling in de Werkloosheidswet. U komt maar moeilijk van dat imago af.
Ja, maar we hebben honderd miljoen klantcontacten per jaar. Natuurlijk gaat er wel eens wat mis, maar bij ons wordt dat altijd heel groot gemaakt. Ons slechte imago kantelt nu. Als je in ons jaarverslag ziet wat de klanten van ons vinden, dan staan we er goed voor.

Werklozen kunnen in de startersregeling als zzp’er een eigen bedrijfje beginnen met behoud van een deel van hun uitkering. Daarvoor moeten ze hun direct en indirect gewerkte uren bijhouden, maar dat werd niet altijd goed uitgelegd door de werkcoaches. Kamp wil die regeling vereenvoudigen. Is ze niet gewoon te moeilijk?
We hebben bij de totstandkoming gezegd dat het een ingewikkelde regeling is, maar ook dat ze uit te voeren is. Daar sta ik nog steeds achter. Er zitten twee kanten aan die zaak. Het adagium is dat de klanten er altijd zelf verantwoordelijk voor zijn dat ze goed zijn geïnformeerd. Maar we kunnen niet achteraf zeggen dat iemand wordt geacht de wet te kennen als een werkcoach hem verkeerd voorlicht, wat in een aantal gevallen gebeurd is. Dat is niet redelijk, We hebben van het dossier een heleboel geleerd en passen onze handhaving daarop aan.

Kamp vindt allerlei uitkeringsregelingen te ingewikkeld, omdat er door de Kamer en door jurisprudentie allerlei uitzonderingen op zijn gemaakt.
Daarom vind ik ook dat als van ons zulke grote ombuigingen worden verwacht, het de verantwoordelijkheid van de Kamer en van het kabinet is om wetgeving te vereenvoudigen. Anders is het niet te doen. We hebben samen met de minister in de taakstelling plannen gemaakt daarover en ik hoop dat de minister daarin doorpakt. Ik snap dat de Kamer uitzonderingen wil, maar wat niet in beeld is, is dat dat voor de uitvoering ingewikkeld is en dat er daarmee kans ontstaat op fouten. En dan hebben wij het weer gedaan.

Dit jaar zou de Suwi-wetgeving geëvalueerd worden, waarin de hele keten van werk en inkomen – en dus ook de positie van het UWV – geregeld is. Kamp wil dat niet meer doen, omdat hij de wet wil veranderen. Het lijkt me dat je met zo’n evaluatie juist betere keuzes kunt maken.
In de ideale situatie evalueer je het Suwi-veld en dan neem je een beslissing om een volgende stap te zetten. In het regeerakkoord is die stap al gezet, dus is een evaluatie mosterd na de maaltijd. Ik snap dat wel. Maar we hebben vanuit het ministerie wel evaluatie- en denkkracht nodig bij het bedenken van een nieuw concept voor de dertig werkpleinen die overblijven. We denken eraan in een soort netwerkstructuur van UWV en gemeenten de werkgevers te gaan bedienen, waarbij een centrumgemeente de regie oppakt. Het kabinet wil dat meer mensen aan het werk gaan, maar dat moet je landelijk regelen. Er zijn geen 418 arbeidsmarkten.

De minister denkt dat vanwege de aantrekkende arbeidsmarkt werklozen vanzelf wel aan een baan komen. Klopt dat?
Het klopt dat over een jaar of vijf de babyboomgeneratie de arbeidsmarkt verlaten heeft en de uitstroom heel groot is. Het kabinet wil meer verantwoordelijkheid voor de burgers. Daar kan ik in meegaan, maar ik denk dat er voor een deel van de mensen wel begeleiding en ondersteuning nodig is. We blijven klanten houden die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben.

Krijgen zij straks nog voldoende aandacht?
Nee. Gemeenten zijn in Werken naar vermogen primair verantwoordelijk voor de re-integratie van de mensen die daar deel van uitmaken: bijstandsgerechtigden, Wajongers en mensen in de sociale werkplaats; een boel mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Maar gemeenten krijgen ook een forse korting op de re-integratiebudgetten. Ik denk dat het zo zal uitwerken dat de best bemiddelbare de aandacht krijgt, zeker omdat uitkeringen straks per huishouden worden getoetst. Ik vrees dat bijvoorbeeld een Wajonger die bij zijn ouders inwoont en daarom geen uitkering meer ontvangt, dan buiten de boot zal vallen.

Bron: SC Online