29.06.09

Inzet ervaringsdeskundigen werkt

De Reumapatiëntenbond, de Epilepsie Vereniging Nederland, de MS Vereniging Nederland en de patiëntenvereniging voor Fibromyalgie hebben de handen ineen geslagen.

Om voor hun leden de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten werken zij samen in het project Chronisch ziek en werk. De kracht van dit project: inzet van ervaringsdeskundigen.

Marieke heeft reuma. Ze kon haar oude werk niet blijven doen en moest op zoek naar een andere baan. Aanvankelijk liet ze zich hierbij alleen begeleiden door een reïntegratiebureau, maar daar stuitte ze op onbegrip over haar beperkingen. Daarom meldde ze zich via de Reumapatiëntenbond bij het project Chronisch ziek en werk. Nu wordt ze in haar zoektocht naar werk begeleid door een ervaringsdeskundige.

Marieke: “Ik voel me bij het project Chronisch ziek en werk veel beter. Bij een gewoon reïntegratiebureau moest ik alles uitleggen, en dan nóg werd ik niet begrepen. Ik werd niet serieus genomen. Ik moest zelf uitzoeken hoe ik mijn beperking moest inpassen in het werk dat ze mij aanboden. Ze boden ook vaak werk aan dat niet passend was. Dit leverde eerder frustratie op dan motivatie om aan het werk te gaan. Nu het project Chronisch ziek en werk mij begeleidt, voel ik me veel meer ondersteund.”

Robbert Janssen, namens de Reumapatiëntenbond projectleider Chronisch Ziek en werk: “We kregen van onze leden veel signalen over problemen met het vinden of behouden van werk. Ook hoorden we veel klachten over het contact met reïntegratiebedrijven. We vonden dat we als patiëntenbond iets moesten doen.”

Wat heeft de Reumapatiëntenbond gedaan?
Janssen: “We zijn het project Reuma en Werk gestart. In dit project begeleiden we mensen bij het verkrijgen of behouden van werk. Kern van het project is het ondersteunen van de patiënt bij zijn streven weer een actief persoon te worden, iemand met eigen verantwoordelijkheid en eigen wilskracht. De ondersteuning wordt gegeven door ervaringsdeskundigen van de Reumapatiëntenbond (zelf reumapatiënten). Daarnaast vindt loopbaanbegeleiding plaats vanuit een re-integratiebedrijf.

De eerste drie jaar draaide het project als pilot alleen regionaal. Sinds 2005 werkt het project landelijk. Janssen: “Om het project sterker te maken, hebben we samenwerking gezocht met een aantal patiëntenbonden: de EVN, de MSVN en de FES. Door deze samenwerking zijn we als partner groter en staan we dus sterker. Bovendien kunnen er meer mensen, met verschillende chronische aandoeningen, begeleid worden.”

Chronisch ziek en werk werkt samen met drie reïntegratiebureaus. Janssen: “Na een zorgvuldige selectie hebben we drie reïntegratiebureaus geselecteerd. Deze bureaus hebben veel kennis en ervaring op dit gebied. We hebben gekozen voor drie bureaus omdat dat zorgt voor landelijke dekking en voor continuïteit in de begeleiding. De selectie van de bureaus was een belangrijk en intensief traject.”

Daarnaast moesten er geschikte personen gevonden worden voor de begeleiding. Janssen: “De begeleiders zijn allemaal ervaringsdeskundigen, ofwel patiënten uit de achterban van de verschillende patiëntenbonden. Zij hebben een agogische- of personeelsopleiding op Hbo-niveau en ervaring in het begeleiden van mensen. Voorafgaand aan hun werk krijgen ze een korte opleiding over coaching, trajectbegeleiding en re-integratie en ze gaan twee maal per jaar op bijscholing. En ook de leiding van het project bestaat uit ervaringsdeskundigen die weten wat het is om chronisch ziek te zijn.”
50 procent succesvol
De begeleiders en de coaches van de reïntegratiebureaus werken nu intensief samen. Het levert positieve reacties en succesvolle trajecten op. Janssen: “In 2005 hadden we 280 trajecten gedaan (in drie jaar) met een plaatsingspercentage van 50 procent (waarbij er 20 % was uitgevallen door ziekte). Het is een unieke succesformule.”

Ook Marieke is positief: “Mijn begeleider heeft ook een beperking. Hij snapt dus heel goed wat dat voor mij betekent. Hij begrijpt dat ik soms niet vooruit kan, maar hij blijft mij wel zien als iemand met een wil om te werken! Samen zoeken we naar hoe we mijn beperking mee kunnen nemen in het zoeken naar werk. Dat geeft me vertrouwen in het vinden van een baan die bij mij én mijn reuma past!”

Toekomst

Knelpunt voor de toekomst is het uitbreiden van de succesformule. Janssen: “Groter groeien kunnen we vooralsnog niet. Probleem is de financiering. Wie betaalt de opleidingen van meer ervaringsdeskundige begeleiders? Goede begeleiding en coördinatie vanuit de patiëntenorganisaties is heel erg belangrijk. Wil je als volwaardige partners meedoen, dan moet je organisatie hierop ingericht zijn. Dat kost geld en vraagt expertise.”

De begeleiding voor mensen met een uitkering wordt gefinancierd met een Individuele Re-integratie Overeenkomst (IRO) of een IRO+. Voor werknemers kan een Persoonsgebonden Re-integratie Budget (PRB) worden aangewend. Dit geld gaat via het UWV naar de reïntegratiebureaus. De reïntegratiebureaus betalen de ervaringsdeskundige begeleiders voor hun werkzaamheden.

Jansen: “Op dit moment richten we ons niet op uitbreiding, wel op het nog succesvoller maken van het huidige project.”
Meer weten?

Voor meer informatie over het project Chronisch ziek en werk:
http://www.reumabond.nl/mijn-leven/werk/chronisch-ziek-en-werk.html 

Wat kunnen we hieruit leren?

• Voor de patiëntenbonden: willen ingaan op de vragen van leden om hen bij te helpen, maar weinig kennis van de reïntegratiemarkt en weinig geld voor het begeleiden van mensen.
• Voor Marieke: onbegrip, onvoldoende ondersteuning en onbekendheid met wat een aandoening betekent voor werk.

Gevonden oplossingen en succesfactoren

• De inzet van ervaringdeskundigheid; dit werkt motiverend en bevordert de arbeidsparticipatie.
• Bundeling van krachten tussen patiëntenverenigingen en reïntegratiebureaus.

Aandachtspunt voor de toekomst

Uitbreiden van deze succesformule door meer flexibiliteit in de financiering. Hierdoor kan de bond meer zelf bieden aan haar leden.

Bron: CG-raad