Jonge patiënt krijgt amper steun bij zoeken naar werk

Jongeren met een psychiatrische stoornis worden nog veel te weinig gestimuleerd om aan het werk te gaan en een opleiding te volgen. Her en der verspreid over het land bestaan enkele goede initiatieven, maar ze zijn op twee handen te tellen.

Het rapport Werk in behandeling, een inventariserend onderzoek naar de aandacht voor arbeidsparticipatie van jongeren met een psychiatrische stoornis, werd 10 december gepresenteerd in Den Haag. Onderzoeker Annemarie Kolenberg beschrijft daarin een aantal knelpunten waardoor het jongeren veel te vaak niet lukt aan werk te komen of een opleiding te gaan volgen. Ze voerde het onderzoek uit in opdracht van Kenniscentrum CrossOver en het Landelijk Platform Ggz.

Te weinig aandacht
Kolenberg constateert in het rapport dat veel behandelaren in de zorg zich vooral richten op de aandoening en de symptomen. Maar de aandacht voor (hervatting van) werk en opleiding blijft achterwege, terwijl die wel een belangrijk deel van de behandeling kunnen uitmaken.

Versplintering
Twee conclusies springen er uit in het rapport. Er zijn veel mensen en disciplines bezig met arbeidsrehabilitatie. Die zouden veel meer samen moeten werken om tot goede resultaten te komen. Zo is er nog weinig samenwerking tussen UWV en de geestelijke gezondheidszorg, hoewel er nu op landelijk niveau wel wordt gewerkt aan verbetering van die samenwerking.
In de tweede plaats is de financiering versplinterd: zorgverzekering, Awbz, WMO, UWV, etc. ´Er zouden arrangementen moeten komen die aansluiten op good practices. Nu zijn er wel enkele voorbeelden van goede projecten, maar die hebben het soms moeilijk hun activiteiten gefinancierd te krijgen´, zegt onderzoeker Kolenberg.

Tegengewerkt
Tijdens de presentatie van het rapport was een aantal ervaringsdeskundigen, zorgwerkers, onderzoekers en beleidsmakers bijeen om over het onderwerp te discussiëren. Alle aanwezige ervaringsdeskundigen meldden eerder te zijn tegengewerkt dan te zijn ondersteund door hun behandelaren in hun zoektocht naar werk. Ook het UWV blijkt door onkunde vaak weinig stimulerend.

Te ziek…
'Toen ik destijds ziek was, werd ik gestabiliseerd met medicatie en ik kwam de kliniek uit met een grote pot pillen. Verder moest ik het zelf maar uitzoeken', zegt Willemijn de Blij, tegenwoordig werkzaam bij het VIP-team van het Amsterdamse AMC. 'Op een bepaald moment wilde ik een jobcoach, maar de enige reactie van mijn behandelaar was: "Zou je dat wel doen, daar ben je toch veel te ziek voor." Dat hielp niet erg. Later heb ik wel veel gehad aan de zogeheten Individuele Reïntegratie Overeenkomst van het UWV. Dat was super.'

Geen geld, geen project
Maar de goede voorbeelden blijven schaars. Onderzoeker Kolenberg heeft maar weinig projecten kunnen achterhalen die patiënten echt tot werk of opleiding stimuleren. 'Ze zijn op twee handen te tellen', zegt ze.
Wim Brunenberg van het ministerie van VWS, beaamt deze observatie: 'Tot een aantal jaar geleden zag je veel meer projecten gericht op rehabilitatie. Dat gebeurde dankzij de zorgvernieuwingsgelden die toen beschikbaar waren. Maar toen de gelden stopten, verdwenen ook de projecten weer.'

Goede praktijken
Een voorbeeld van een goede praktijk is het VIP-project van het AMC in Amsterdam (Vroegtijdige Interventie bij Psychosen) dat in combinatie met Individuele Plaatsing en Steun veel aandacht heeft voor arbeidsrehabilitatie. Het rapport noemt daarnaast onder meer de projecten ABC Altrecht, een ambulante behandeling voor jongeren met psychosen die zich ook sterk richt op arbeid en het ACT-team van GGz Eindhoven.

Vergoeden
Probleem waarmee ieder project te maken krijgt, is de financiering. Zo lopen ACT-teams aan tegen onwillige zorgverzekeraars die arbeidsrehabilitatie niet als behandeling zien. Wim Brunenberg: ´ACT, inclusief de arbeidstoeleiding, is curatieve zorg die in een dbc te vervatten is en die daarmee vergoed moet worden door zorgverzekeraars.´ (SvD)

Bron: Psy