18.06.08

Reactie CG-Raad op kabinetsplannen AWBZ

Kabinetsplan AWBZ treft ook de meest kwetsbaren. Het krijgen van begeleiding in de AWBZ zal veel moeilijker worden.

Dat blijkt uit de kabinetsplannen die zijn gepresenteerd. De CG-Raad is hierover bezorgd. De voorgenomen inkrimping kan ook veel mensen treffen die langdurig afhankelijk zijn van intensieve zorg en begeleiding en dat kan niet de bedoeling zijn.
Het kabinet volgt op hoofdlijnen het onlangs uitgebrachte SER-advies over de toekomst van de AWBZ. Versterking van de positie van de cliënt en kwaliteitsverbetering staan daarin voorop. Verder is het de bedoeling dat de AWBZ wordt toegespitst op mensen met ernstige beperkingen die dagelijks afhankelijk zijn van zorg en begeleiding. Dit zijn doelstellingen die de CG-Raad onderschrijft. Maar over de uitwerking daarvan maakt de CG-Raad zich grote zorgen. Die staat vaak haaks op de mooie doelstellingen.

Schrijnend

Een schrijnend voorbeeld daarvan is de beperking van de aanspraak op begeleiding. Deze beperking moet het onbedoeld gebruik tegengaan. Om in aanmerking te komen voor begeleiding introduceert het kabinet een nieuw criterium. Namelijk: ‘ernstig regieverlies’. De CG-Raad vindt dit een verslechtering. Op deze manier moeten geen grenzen worden getrokken. Ook veel mensen voor wie de AWBZ juist is bedoeld, zullen hierdoor worden getroffen. Denk aan iemand met een spierziekte. Die persoon heeft zelf de regierol, maar is wel afhankelijk van zorg en ondersteuning bij alle dagelijkse activiteiten en maatschappelijke participatie. Minder begeleiding betekent in zo’n geval dat de kwaliteit van bestaan sterk vermindert en dat ook het zelfstandig wonen in gevaar komt.

Onzekerheid

De CG-Raad vindt dat eigen regie en kwaliteit van bestaan juist de kernbegrippen moeten zijn in de langdurige zorg en begeleiding. Mensen moeten zelf kunnen beslissen waar, hoe en door wie zij de noodzakelijke zorg ontvangen. Ook wanneer deze zorg niet meer valt onder de AWBZ, moet dit zijn gewaarborgd in de andere wetten of domeinen. Het kabinet maakt onvoldoende duidelijk waar mensen die straks buiten de boot van de AWBZ vallen terecht kunnen. Dit zorgt voor veel onzekerheid. Vooral voor mensen die nu thuis (extramuraal) zorg ontvangen. Zij hebben immers juist zelf nog de regie.

Cliënt bepaalt

De CG-Raad constateert verder dat het kabinet een aantal belangrijke zaken laat liggen. Het PGB krijgt nog geen goede wettelijk verankering. Ook wordt het PGB nog niet gelijk gesteld aan zorg in natura. Verder wordt het participatiebudget, waarmee verschillende PGB’s uit meerdere wetten kunnen worden samengevoegd, niet genoemd. De CG-Raad vindt dat jammer. Het kabinet zou veel krachtiger moeten aansturen op een ABWZ waarin de ‘cliënt bepaalt’. Ook de persoonsvolgende bekostiging kan al veel sneller worden ingevoerd, bijvoorbeeld door “vouchers” waarmee mensen zorg in natura kunnen verzilveren bij zorgaanbieders.

Langdurige zorg

De CG-Raad vindt het, net als het kabinet, belangrijk dat de kosten van de AWBZ beheersbaar blijven. Er wordt nu echter te gemakkelijk een beeld geschetst van onbedoeld gebruik, via bijvoorbeeld PGB’s. Het beperken van aanspraken op de AWBZ is een doodlopende weg als dit de verkeerde groepen treft. Wel moeten de toegang tot de AWBZ en de afbakening heel duidelijk zijn met andere wetten, zoals de Wmo, de jeugdzorg en het onderwijs. Het is allang duidelijk voor wie de AWBZ bedoeld is: mensen die echt zijn aangewezen op langdurige zorg. Vervolgens moet de discussie dan gaan over hoe wij met deze groep mensen willen omgaan. Krijgen ze alleen de absoluut noodzakelijke zorg, of kunnen ze ook rekenen op ondersteuning voor zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie? Als de doelgroep niet ter discussie staat, moet deze vraag beantwoord worden met een volmondig ‘ja’. Uit financiële overwegingen steeds opnieuw de aanspraken onder de loep nemen is ongepast. Bovendien komt de rechtszekerheid zo in het gedrang. Burgers willen eindelijk weten waar ze aan toe zijn.

Mogelijkheden benutten

Met de koers die het SER advies aangeeft liggen de mogelijkheden er om de AWBZ eerlijk en toekomstbestendig te maken. Deze koers wordt onderschreven door het kabinet en dat is positief, maar dan moet de uitwerking hieraan wel gaan voldoen. De CG-Raad wil hieraan graag bijdragen en zal het gesprek met de staatssecretaris aangaan.

Een uitvoerige reactie van de CG-Raad aan de Tweede Kamer zal binnenkort verschijnen. De verwachting is dat er nog voor het zomerreces een debat in de Kamer zal plaatsvinden.

bron: CG-Raad